محمد عبد الله عنان ( مترجم : عبد المحمد آيتى )

474

تاريخ دولت اسلامى در اندلس ( فارسي )

تلمسان رفت . ديگر ابو الحسن على بن محمد القرشى بسطى . در بسطه متولد شد و در غرناطه و تلمسان و تونس علم آموخت . سپس به مشرق سفر كرد و فريضهء حج بگذارد و به غرناطه بازگرديد و در آنجا استقرار يافت . چون فشار مسيحيان بر غرناطه فزونى گرفت از دريا بگذشت و به تلمسان رفت و تا پايان عمر خود در آنجا ماند . در سال 891 ه / 1484 م بمرد . بسطى در رياضيات استادى يافت و كتابى در حساب و جبر نوشت . « 8 » ديگر ، ابو الحسن على بن قاسم بن محمد تجيبى الزقاق بود . در غرناطه و فاس درس خواند . چندى در غرناطه اداى خطبه كرد . چون شهر به دست مسيحيان افتاد ، از دريا گذشت و به مغرب رفت . در سال 912 ه / 1506 م درگذشت . از آثار اوست كتاب « المنهج المنتخب الى اصول المذهب » در فقه مالكى . « 9 » بزرگترين شخصيتى كه در اين مرحلهء تاريك در ميدان انديشه و ادب ظهور كرد وزير كاتب و شاعر ابو عبد الله محمد بن عبد الله العربى معروف به الشريف العقيلى است . اين شخص وزير و كاتب ابو عبد الله محمد آخرين ملوك اندلس بود . علاوه بر فقه در نثر و نظم هم استادى توانا بود . وادى اشى او را شاعر عصر و در دست‌دارنده زمام نظم و نثر خوانده است و گويد كه او خاتمهء ادباى اندلس بود . چون غرناطه به دست اسپانياييها افتاد الشريف العقيلى از دريا گذشت و با پادشاه تبعيدى خود ابو عبد الله محمد به مغرب رفت . از آثار خوب او يكى رساله‌اى است كه به عنوان اعتذار از زبان سلطان ابو عبد الله به سلطان مغرب نوشته است ، تحت عنوان « الروض العاطر الانفاس فى التوسل الى المولى الامام سلطان فاس » پس از مقدمه قصيدهء غرائى آورده به اين مطلع :

--> ( 8 ) . بروكلمان همان جا ج 2 / ص 266 . ( 9 ) . بروكلمان ، همان جا ج 2 / ص 265 .